تأملی دوباره در بحث وجود ذهنی
24 بازدید
محل نشر: قبسات » تابستان 1378 - شماره 12 »(11 صفحه - از 142 تا 152)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
اشاره نوشتار زیر ضمن بیان تاریخچه مختصری از بحث «وجود ذهنی» نزد حکیمان مسلمان پس از ذکر نظریه وجود ذهنی نزد اصحاب حکمت‏متعالیه به توضیح و بررسی ادله وجود ذهنی پرداخته است. یکم: در حکمت متعالیه بخش مستقلی به بحث درباره شناخت‏شناسی و علم مطابقت یا عدم مطابقت ادراک انسان با عالم خارج اختصاص نیافته بلکه به‏طور پراکنده در طی مباحث: 1ـ وجود ذهنی 2ـ علم 3ـ کیف نفسانی 4ـ تجرّد نفس به آن پرداخته شده است و در این میان سهم عمده آن مربوط به بحث وجود ذهنی است. دوم: درباره تاریخچه بحث وجود ذهنی برخی از فلاسفه معاصر معتقدند که این مسئله یکی از مسائل مستحدث فلسفی است که برای نخستین بار حکیمان مسلمان ساخته و پرداخته‏اند و حتی در کتابهای بوعلی‏سینا فصلی برای آن باز نشده است، بلکه حتی لفظ «وجود ذهنی» در نوشته‏های وی و حکیمان پیش از او، چون فارابی، به چشم نمی‏خورد. نخستین کسانی‏که بحث وجود ذهنی را مطرح کرده و باب مستقلی را به آن اختصاص داده‏اند، یکی امام فخررازی (متوفا در سال 606 ق.) المباحث المشرقیة(1) و دیگری خواجه نصیرالدین‏طوسی (متوفا در سال 672 ق.) در کتاب تجریدالاعتقاد(2) است. انگیزه طرح این بحث توسط خواجه نصیرالدین طوسی و حکیمان پس از وی آن بود که متکلمان تعریفی را که فلاسفه برای علم ذکر کرده بودند ـ که علم عبارت است از حصول صورت شی‏ء نزد عقل ـ انکار کرده و خود نظریه جدیدی
آدرس اینترنتی