درآمدى بر مبانى عرفان و تصوف در قرآن
21 بازدید
محل نشر: معرفت » زمستان 1372 - شماره 7 » (7 صفحه - از 20 تا 26)
نقش: نویسنده
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
مقدمه تصوّف و عرفان از موضوعاتی است که طیف گسترده‏ای از افراد برجسته و دارای خصایص ویژه را در طول قرون متمادی و در سرزمین‏ها و فرهنگ‏های گوناگون به خود مشغول ساخته و در سراسر حیات فکری و اجتماعی ایشان اثر گذارده‏است ـ و اینان کسانی هستند که از آنها به عنوان عارف و یا صوفی و مانند آن یاد می‏شود ـ افزون براین اذهان گروهی بس فراوان‏تر را همواره متوجه خودت ساخته‏است؛ کسانی که اگر چه مستقیماً در این میدان وارد نشده، منازل آن را طی نکرده و به اهداف آن نایل نگشته‏اند، اما همواره در پی شناخت حقیقت آن، پژوهش درباره صحت و سقم مبانی و اصول و طریقه و روش پیشنهادی آن برای سیر و سلوک و نیل به سعادت حقیقی بوده‏اند. در این میان گروهی طرفدار عرفان و عارف، دسته‏ای مخالف آن بوده‏اند، جمعی نیز مسأله را مبهم دانسته، قضاوت قطعی از سوی غیر عارف و صوفی درباره عرفان و تصوّف را ناروا می‏دانند، این به خاطر ویژگی خاص عرفان و تصوّف است که طوری ورای طور عقل و اندیشه می‏باشد، راهی است که جز سالک آن، از منازل و مقامات و مراحل آن اطلاعی نتواند حاصل نمود. مسائل قابل طرح و بررسی در این قلمرو بسیار متنوع و گوناگون است و شمار آن به صدها مسأله می‏رسد که پژوهش شایسته درباره هریک از آنها نیازمند صرف سالها تحقیق و تتبع از سوی خبرگان و آشنایان به این مسأله بغرنج و کهن است. برخی از این مسائل تاکنون مورد پژوهش قرار گرفته و بسیاری از آنها هنوز بکر و دست نخورده در انتظار اندیشمندان کنجکاو و دانشوران تحلیل‏گر و علاقه‏مند به عرفان و تصوّف بسر می‏برد. در این پژوهش کوتاه تنها در صدد آنیم که مبانی عرفان و تصوّف را از دیدگاه قرآن کریم بررسی کنیم. والبته مقصود از عرفان و تصوّف جهان بینی و مسلک خاصی است که در میان مسلمانان پدیدار گشته و رشد و نمو نموده و مراحل تکاملی خویش را به مرور و در طی قرنها پشت سر نهاده، و به صورت کنونی خود در آمده‏است. و در یک کلمه مقصود همان چیزی است که «عرفان و تصوّف اسلامی» نام گرفته‏است.1 والبته این به معنای انکار وجوه مشابهت و وجود عناصر مشترک میان این حوزه با دیگر حوزه‏های عرفان نیست، بلکه مقصود توجه به نکات افتراق و تفاوت، تکیه بر ویژگیهای خاص «عرفان اسلامی» است.
آدرس اینترنتی